अन्तरवार्ता लिनेले तपाईले सोचेको भन्दा भिन्न प्रश्न विरलै मात्र सोध्छ । मैले धेरै अन्तरवार्ता दिए । अन्तरवार्ताकारले सोध्ने प्रश्नहरु सधै उस्तै–उस्तै नै हुन्छ त्यसैले म अन्तरवार्तामा एउटै खालको उत्तर दिन सक्थे । –ईटालो क्याल्भीनो ।
हालसालै सिमा विवाद सम्बन्धि २ वटा भाईरल अन्तरवार्ताहरु हामीले हेरयौ । पहिलो रबि लामेछानेको सिधा कुरा जनता सँग र अर्को ऋसी धमलाको जनता जान्न चाहन्छ ।
रवि लामिछानले भारतिय कुटनितिज्ञ तथा सिमा विज्ञहरु सँग अनलाईन बहसमा आधारित कार्यक्रम सन्चालन गरे । यो वहसमा लामिछाने केहि नर्भस देखीए । अङग्रेजी भाषामा उनले चाहेको कुरा स्पष्ट शब्दमा राख्न नसकेको प्रष्ट देखियो । कार्यक्रमको स्वरुप नै अन्तरवार्ता लिने किसिमको नभएकोले होला वा उनले पहिलो पल्ट अंग्रेजी भाषामा कार्यक्रम सन्चालन गरेकोले पनी यस्तो भएको हुन सक्छ । यद्यपि उनले २ देश विच विवादित तथा ब्यापक जनचासोको विषयमा बहस आयोजना गर्नु र त्यस विषयमा जवाफ दिन सक्ने भारतिय ‘हेवी वेट पर्सनालिटिहरु’ बाट जवाफ लिन सक्नु उनको कार्यक्रमको विशेषता रहयो ।
दोश्रो – ऋषि धमलाले सरिता गिरी सँग लिएको अन्तरवार्तामा धमला पुरै कार्यक्रमभरि तर्कहिन देखीए र चिच्याई मात्र रहे । कार्यक्रममा सरिता गिरी पुर्ण गृहकार्य गरेर आएको देखियो । ऋषि धमलाले कम्तिमा रवि लामिछानेको कार्यक्रम मात्र हेरेको भए पनि उनी सँग अन्र्तवार्ताका लागी पर्याप्त तयारी हुन सक्थ्यो । बिहान उठे देखि राती सुत्ने बेलासम्म दर्जनौ मिडियामा काम गर्छु भन्ने धमला सँग कार्यक्रमको तयारी गर्नै पर्याप्त समय नभयर हुन सक्छ तर राष्ट्रियता सँग सवाल जोडिएको विषयमा जनमानसले धेरै आशा राखेको हुन्छ । पर्याप्त ज्ञान, अध्ययन र गृहकार्य बिना गरिने यस्ता अन्तरवार्ताहरु झनै प्रत्युत्पादक हुन्छन । यद्यपि भारतिय कार्यक्रम प्रस्तोताको झल्को दिने गरि उनले चलाउने कार्यक्रमको शैलीले सामाजिक सन्जालहरु लाई भने मज्जाले तताउने गर्छ ।
रबिन्द्र मिश्रले बिबिसि सेवा वाट राजिनामा दिएर राजनितीमा प्रवेश गरेपछिको एउटा लाईभ अन्तरवार्तामा मैले उनलाई सोधेको थिए , तपाई जस्तो मान्छेले राजनिती शुरु गरेपछि, नेपाली पत्रकारिताले राम्रो मान्छे गुमाउछ नी, त्यो घाटा कसरी पुर्ति होला ? जवाफ दिदा उनि एकछिन अक्मक्यिर, आफ्नै शैलीमा ‘जवाफका लागी’ जवाफ दिएका थिए । तर मिश्रले बिगतमा लिएका अन्तरवार्ताहरु सुन्दा आनन्द आउथ्यो । उनका पाहुनाले दिने जवाफहरुले मेरो प्रश्नहरुलाई प्रतिनिधित्व गरेको झै लाग्थ्यो ।
अहिले नाम चलेका प्रस्तोता भुषण दाहाल केहि समय यता कार्यक्रममा देखिन छोडेका छन । दाहालको कार्यक्रम सन्चालन गर्दा देखीने शालिनता तथा उत्तर सुन्न सक्ने धैर्यता बाट को पो कायल नहोला र ? अर्का नाम चलेका प्रस्तोता बिजय कुमारको टेलिभिजन प्रस्तुति जति शालिन छ उनको स्तम्भ लेखन चाँहि त्यती नै ‘कडा’ लाग्छ । आजकल बिजय कुमारले कार्यक्रमको धार परिवर्तन गरे जस्तो देखिन्छ । उनि राजनिती वा भौतिक विषय भन्दा आध्यामिक विषय बस्तुमा केन्द्रित भएर कार्यक्रम प्रस्तुत गर्दै छन कि भन्ने भान हुन्छ । अहिलेको बर्तमान राजनैतिक परिस्थितीमा, सिमा समस्या, महाब्याधीका बिच कैयौ जनचासोका बिषयहरु थन्कीएका अवस्थामा भुषण दाहाल र विजय कुमार जस्ता प्रस्तोताहरुको उपस्थिती अझ बढि अर्थपुर्ण हुन्थ्यो । नत्र सिके लाल, प्रदिप गिरी, खगेन्द्र सङग्रौला, गगन थापा, युवराज खतिवडा जस्ता ब्यक्तिव सँग अन्तरवार्ता लिन चाहिने ज्ञान, अध्ययन, अनुभव, तयारी, तर्क र ‘वेट’ भएका प्रस्तोताहरु बजारमा थोरै छन । उपलब्ध टिकाराम भट्टराई तथा दिलभुषण पाठकहरुले सबै जनचासो सम्बोधन गर्न असम्भव छ । यति बेला ईन्द्र लोहोनी जस्ता गुदि प्रश्न सोध्ने र धित मर्ने गरि उत्तर लिन सक्ने प्रस्तोताको अभाव खडकिएको छ । स्मरण रहोस ७२र७३ को जनआन्दोलन ताका उनको कार्यक्रमले धेरै जनप्रश्नहरु लाई खुराक पु-याएका थिए ।
देशमा अन्यौलता छाँउदा जस्तो राजदरवार हत्याकाण्ड, देश परिवर्तनको पुर्व सन्ध्यामा हुँदा जस्तो- ७२/७३ को जनआन्दोलन, देशमा विपत्ति आईपर्दा जस्तो(महाभुकम्प तथा भारतिय नाकाबन्दी तथा अहिलेकोजस्तो महाब्याधी–हाम्रो पुस्ताले भोगेको सम्भवतः सबैभन्दा ठुलो महामारी र यसैको आडमा भै रहेको भ्रष्टाचार, सिमा समस्या, तथा बन्दाबन्दीका विच विकसित राजनैतिक घटनाक्रमका वेला जनमानसमा उब्जीयका हजारौ अनुत्तरित प्रश्नहरु र यसै विच च्याउ झै मौलाएका युट्युब पत्रकारीताले छर्ने भ्रमपुर्ण समाचारहरुले देशलाई ‘ग्रेट डिप्रेशन’ को शिकार बनाउने पक्का छ ।
– राज कुमार थापा
Twitter : @notonlyraj
